Strzeliste szczyty mierzące często nawet ponad 2500 metrów, oszałamiające górskie panoramy, słynny szlak na Przełęcz Valbona, malownicze doliny czy też oczko o turkusowej wodzie. Albańskie Góry Przeklęte mają to wszystko! A nawet więcej, bowiem nie opanowała ich jeszcze masowa turystyka. Cały czas jest dziko i swojsko, co pewnie z upływem czasu będzie się powoli zmieniać. W Theth i Górach Przeklętych spędziliśmy trzy dni i trzy noce. Wybraliśmy się na dwa całodzienne trekkingi, w tym na Przełęcz Valbona, odwiedziliśmy najbardziej znane atrakcje i przede wszystkim cieszyliśmy oczy fantastycznymi widokami!
Albańskie Góry Przeklęte
Albańskie Góry Przeklęte po raz pierwszy zobaczyłam podczas objazdówki po Bałkanach w czasach studenckich, czyli już dawno temu. Choć wtedy byłam w nich jedynie przejazdem w drodze z Czarnogóry do Tirany, to ich surowość, piękno i niedostępność mocno zapadły mi w pamięć. Obiecałam sobie, że w Góry Przeklęte wrócę na dłużej, aby poznać je lepiej. Trochę to trwało, ale się udało! Do Albanii wróciliśmy razem po wielu latach, kiedy ten kraj otworzył się na turystykę, a same Góry Przeklęte stały się o wiele łatwiej dostępne, ale cały czas pozostały szalenie malownicze.
Góry Przeklęte (po albańsku Bjeshkët e Nemuna), nazywane także Alpami Północnoalbańskimi, to najwyższa część Gór Dynarskich. Położone są one na terenie trzech państw – Albanii, Czarnogóry i Kosowa. Nazwa „przeklęte” odnosi się do ich dzikości, surowości i niedostępności. Charakteryzują się stromymi, często pionowymi zboczami skalnymi, głębokimi dolinami i srogimi śnieżnymi zimami. Przez wiele lat były naturalną i trudną do przekroczenia granicą, a ich najwyższy szczyt Maja e Jezercës (2694 metry n.p.m.) leżący na terenie Albanii został zdobyty dopiero 1929 roku. Górskie osady jak Theth i Valbony były trudno dostępne, często wręcz odizolowane od reszty kraju, warunki do życia w nich były bardzo ciężkie, a dojazd jeszcze kilka lat temu był wyzwaniem. W języku albańskim nazwa Bjeshkët e Nemuna bywa czasem interpretowana nie tylko dosłownie jako „przeklęte”, ale również jako uciążliwe lub nawiedzone. Z nazwą tą wiąże się bowiem kilka ludowych legend.
Słynna droga do Theth i w Góry Przeklęte
Wokół drogi do Theth, czyli miasteczka będącego jedną z dwóch albańskich bram do Gór Przeklętych oraz ich największą bazą noclegową, krąży wiele opinii o trudnej dostępności i braku możliwości przejazdu samochodem osobowym. Tak było jeszcze kilka lat temu, ale w 2021 roku droga została gruntownie zmodernizowana i wyasfaltowana. Przejazd samochodem osobowym obecnie nie stanowi problemu.
Droga do Theth została wyremontowana w 2021 roku
Droga jest kręta, pełna serpentyn, miejscami bardzo wąska, ale też bardzo malownicza. Najpierw pnie się pod górę, a potem prowadzi w dół w kierunku Theth. Ze Szkodry do Theth niespełna 50 kilometrów jechaliśmy przez około 2 godziny. Dla porównania wcześniej przejazd nią zajmował aż 4-5 godzin i faktycznie był problematyczny dla wypożyczanych samochodów osobowych ze względu na stan drogi. Dziś nie ma z tym problemu. Alternatywą dla samochodu osobowego jest przejazd busem ze Szkodry do Theth, busy kursują codziennie w obydwu kierunkach.
Punkt widokowy restauracji Buni i Bajraktarit
Punkt widokowy restauracji Buni i Bajraktarit
Przy drodze do Theth jest kilka punktów widokowych, a przy niektórych z nich powstały hotele i restauracje. My zatrzymaliśmy się na fantastycznym punkcie widokowym w jednym z najwyższych punktów na drodze przy restauracji Buni i Bajraktarit. Widoki robią tam wrażenie! A kiedy koło punktu widokowego poczuliśmy zapach jagnięciny, która piekła się wielkim ruszcie, weszliśmy też na bardzo dobry obiad do tamtejszej restauracji.
W okolicy Przełęczy Valbona
Przełęcz Valbona i najsłynniejszy szlak w albańskich Górach Przeklętych
Największą atrakcją Albańskich Gór Przeklętych jest szlak przez Przełęcz Valbona łączący dwie największe doliny, czyli Dolinę Valbony i Dolinę Theth. Przejście z jednej do drugiej doliny w jedną stronę to całodniowa trasa, dlatego zdecydowaliśmy się na trekking do słynnej Przełęczy Valbona pomiędzy dolinami i powrót na nocleg do Theth.
W drodze na przełęcz
Na Przełęczy Valbona
Przełęcz Valbona leży na wysokości 1795 metrów n.p.m. Rozpościerają się z niej fenomenalne panoramy obu dolin. Najwyższym punktem naszej trasy był skalisty szczyt tuż koło przełęczy z równie pięknymi widokami i flagą Albanii znajdujący się na wysokości 1850 metrów n.p.m. Z przełęczy można zejść do Valbony albo pójść na dalszy trekking na jeden z otaczających przełęcz 2-tysięczników. My zawróciliśmy do Theth.
Na szczycie przy Przełęczy Valbona
Na przełęcz doszliśmy po niespełna 4 godzinach z kilkoma przerwami na zdjęcia i widokowe kontemplacje. W sumie tego dnia przeszliśmy ponad 13 kilometrów i zrobiliśmy ponad 1100 metrów przewyższenia. Mieliśmy bardzo dobrą pogodę, w dolinach było prawie 20 stopni, ale na przełęczy zrobiło się zimno (mniej niż 10 stopni) i mało przyjemnie, mocno wysmagał nas wiatr. Nagrodą były fantastyczne widoki, które widzicie na zdjęciach.
Widok na Dolinę Valbona
Wejście na Przełęcz Valbona i widoki rozpościerające się z niej były zdecydowanie naszym najpiękniejszym przeżyciem w Górach Przeklętych. Dlatego gorącą zachęcamy, aby pójść na przełęcz i poczuć pełną piersią piękno tego pasma górskiego.
Trekking przez największe atrakcje wokół Theth
To był kolejny piękny dzień w Górach Przeklętych. Postanowiliśmy połączyć trekkingiem kilka największych atrakcji znajdujących się wokół Theth. Z Theth taksówką pojechaliśmy do początku szlaku na Blue Eye, czyli malowniczego oczka o turkusowej, niesamowicie przejrzystej wodzie. Miejsce jest popularne, dlatego najlepiej być tam jak najwcześniej.
Szlak prowadzi wzdłuż rzeki Shala
Z Blue Eye wróciliśmy do Theth na własnych nogach. Poszliśmy bardzo przyjemnym i pustym czerwonym szlakiem prowadzącym wzdłuż rzeki Shala do Theth. Po drodze zrobiliśmy kilka przystanków. Zatrzymaliśmy się przy wodospadzie Grunas, przy Wieży Pojednania oraz drewnianym kościółku w Theth będącym symbolem miasteczka.
Na szlaku
Nasza trasa pozwoliła nam zobaczyć największe atrakcje wokół Theth (o każdej z nich piszemy więcej w dalszej części tekstu) oraz dolinę, w której położone jest Theth. Szlak jest łatwy, nie ma zbyt wielu przewyższeń, szło się bardzo przyjemnie. W sumie tego dnia przeszliśmy prawie 14 kilometrów, wliczając w to dojście i powrót z Blue Eye.
Blue Eye w Górach Przeklętych
W Albanii są dwa oczka wodne o nazwie Blue Eye (po albańsku Syri i Kalter). Jedno znajduje się właśnie w Górach Przeklętych, drugie na południu kraju koło Sarandy. W tym tekście piszemy oczywiście o Blue Eye w Górach Przeklętych. Blue Eye w Górach Przeklętych to górskie oczko powstałe w wyniku erozji wodnej o głębokości od 3 do 5 metrów z krystalicznie czystą wodą o pięknym turkusowym kolorze. Kolor wody podkreślają otaczające je skały w odcieniach szarości oraz soczysta zieleń. Do oczka wpada niewielki, ale jakże malowniczy wodospad.
Blue Eye w Górach Przeklętych
Szlak do Blue Eye rozpoczyna się przy parkingu w osadzie Nderlysaj. Z parkingu trzeba przejść około 2 kilometry w jedną stronę, a zwiedzanie źródła jest bezpłatne. Droga powrotna prowadzi tym samym szlakiem. Nderlysaj położone jest około 6,5 kilometra od Theth. Do Nderlysaj można dojść z Theth pieszo, dojechać samochodem (w osadzie jest spory parking, kosztuje 2 euro za dzień), a także busem lub taksówką. Za taksówkę płaciliśmy 5 euro za osobę. Busy i taksówki znajdziesz przy przystanku autobusowym przy głównym moście w Theth.
Stoliki kawiarni ulokowane są bezpośrednio nad Blue Eye
Źródło można podziwiać z różnych perspektyw. Przede wszystkim można spacerować po skałkach wokół Blue Eye. Polecamy także zajrzeć do prostej kawiarni z napojami znajdującej się nad źródłem. Widok z góry jest naprawdę przepiękny, a stoliki są ustawione w najbardziej malowniczych miejscach na kilku platformach na różnych wysokościach. Śmiałkowie mogą też zanurzyć się w wodzie, ale ostrzegamy, że jest ona lodowata, ma zaledwie kilka stopni. Po wyjściu z wody sine usta były tego dnia gwarantowane!
Szlak do Blue Eye jest kamienisty
Szlak do Blue Eye nie jest trudny, ale jest kamienisty i jest trochę przewyższenia, dlatego warto mieć sportowe lub trekkingowe buty. Warto też być na miejscu jak najwcześniej, bowiem Blue Eye cieszy się dużą popularnością. My wyruszyliśmy od razu po śniadaniu, na początku przed 11 było pusto i cieszyliśmy się widokami prawie w samotności, ale po godzinie zrobiło się już dosyć tłoczno. A przecież w Górach Przeklętych byliśmy na początku października, czyli poza sezonem.
Wodospad Grunas koło Theth
Kolejnym malowniczym miejscem, które polecamy odwiedzić, jest wodospad Grunas położony na obrzeżach Theth. Jest to ponad 25-metrowa kaskada z hukiem spadająca z wapiennego zbocza do naturalnego basenu o turkusowym kolorze wody. W słoneczne dni bardzo często wokół wodospadu można zobaczyć tęczę za sprawą unoszących się w powietrzu kropli wody.
Do wodospadu można dojść od dwóch stron. Od strony Theth prowadzi całkiem dobrze oznaczony szlak, którym dojdziesz z centrum miasteczka w mniej niż 1 godzinę. Szlak jest łatwy, jedynie na samym końcu wspina się w górę po kamieniach aż do podnóża wodospadu. Po drodze miniesz Wieżę Pojednania, młyn wodny oraz punkty widokowe na Theth i dolinę.
W słoneczne dni przy wodospadzie można zobaczyć tęczę
Od strony Blue Eye niestety nie było oznaczeń jak dojść do wodospadu. Ze szlaku Nderlysaj – Theth odbiliśmy wydeptaną ścieżką w kierunku wodospadu i podążaliśmy dalej w górę wzdłuż biegu strumienia za szumem, a potem hukiem wodospadu. Troszkę pobłądziliśmy, ale bez większych problemów dotarliśmy do wodospadu. Wracaliśmy wspomnianym wcześniej oznaczonym szlakiem do Theth.
Po kamieniach przeszliśmy na drugą stronę wodospadu
Warto dojść do podnóża wodospadu i zobaczyć go z obu stron potoku. Bez problemu przeszliśmy suchą stopą na drugą stronę potoku po wielkich głazach. Można podejść także pod sam wodospad, ale woda, podobnie jak w Blue Eye, także tu jest lodowata.
Kościół w Theth
Theth, słynny kościółek i Wieża Pojednania
Theth jest górską osadą położoną na wysokości około 700 metrów n.p.m., w której ponoć słońce świeci przez 110 dni w roku. My trafiliśmy na trzy słoneczne dni. Tradycyjną zabudową Theth są malownicze kamienne domy kryte gontem, które zobaczysz w różnych częściach osady. Dla nas było ono bardzo dobrą bazą wypadową w Góry Przeklęte.
Kamienny dom w Theth
Największą atrakcją w Theth jest drewniany kościół z 1892 roku z dachem pokrytym gontem. Co ciekawe, 2006 roku odbudowano drewnianą dzwonnicę zniszczoną w latach 60-tych ubiegłego wieku w ramach ateizacji państwa. Jak widać polityka i dyktatura Hodży dotarły nawet w najbardziej niedostępne zakątki Albanii. Sam kościół jest pięknie zlokalizowany i bardzo fotogeniczny – wokół wznoszą się majestatyczne szczyty Gór Przeklętych. Polecamy przyjść rano lub popołudniu, kiedy jest najładniej oświetlony.
Kościół w Theth
Kościół w Theth
Drugim charakterystycznym miejscem dla Theth jest Wieża Pojednania (po albańsku Kulla e Ngujimit), nazywana też wieżą odosobnienia). Ta kamienna budowla o obronnym charakterze związana jest z albańskim prawem Kanunu. Kanun to tradycyjny kodeks prawa zwyczajowego, który przez setki lat regulował życie społeczne w północnej Albanii, w tym w Górach Przeklętych. Jego głównymi zasadami były: gościnność, honor, krwawa zemsta oraz zaprzysiężone dziewice. Wieża była kiedyś miejscem schronienia dla mężczyzn z rodu zaangażowanego w konflikt przed tradycyjną zemstą na czas dochodzenia i rozmów pojednawczych. Obecnie mieści się w niej muzeum, w którym można poznać historię regionu i prawo Kanunu.
Wieża Pojednania w Theth
Nasz nocleg w centrum Theth
Szukając noclegu w Theth, zwłaszcza poza letnimi miesiącami, polecamy Wam sprawdzić czy dane miejsce ma ogrzewanie lub klimatyzację, którą można ogrzać pokój. Choć na początku października dni były słoneczne i bardzo ciepłe, to temperatura w nocy spadała nawet do kilku stopni. Dokładając do tego niezbyt dobre izolacje budynków, w pokojach bez ogrzewania może być naprawdę chłodno! Spotkaliśmy na szlaku Polaków, którzy mieli 14 stopni w pokoju i brakowało im ciepłej wody, więc zdecydowali się na zmianę noclegu na droższy, ale z ogrzewaniem. Inne osoby mówiły nam, że śpią w kilku warstwach i wełnianych skarpetach. Nasz pokój bez problemu mogliśmy ogrzać klimatyzacją.
Pensjonat Fryma e Bjeshkeve
W Theth nocowaliśmy w niewielkim i całkiem nowym pensjonacie Fryma e Bjeshkeve w samym centrum miasteczka. Dzięki temu byliśmy bardzo blisko szlaków i nie musieliśmy dojeżdżać na nie samochodem. Lokalizacja była super, pokoje ciepłe, woda pod prysznicem gorąca, śniadania obfite, jedynie pokoje mogłyby być trochę większe. Ale ogólnie bardzo polecamy to miejsce! Link do rezerwacji: Fryma e Bjeshkeve
Gdzie jedliśmy w Górach Przeklętych?
W Górach Przeklętych jedliśmy w trzech różnych miejscach, każde jest inne i każde możemy polecić. Warto spróbować jagnięciny, która jest popularna w tej okolicy i przyrządzana na różne sposoby.
Restauracja Buni i Bajraktarit przy drodze w Góry Przeklęte
Do tego miejsca trafiliśmy zupełnym przypadkiem. Kiedy zatrzymaliśmy się na znajdującym się przy restauracji tarasie widokowym, poczuliśmy tak zachęcający zapach grilla, że oboje zrobiliśmy się głodni. Poszliśmy za zapachem i wypatrzyliśmy na grillu piekące się jagnię. Zamówiliśmy jagnięcinę, sałatkę i ciekawy chlebek kukurydziany w jogurcie. Zjedliśmy tam pyszny obiad z niesamowitymi widokiem na Góry Przeklęte.
Smażony chleb z mąki kukurydzianej z jogurtem owczym
Jagnięcina w Buni i Bajraktarit
Jagnięcina w Buni i Bajraktarit
Restauracja Gurra Family w Theth
To miejsce cieszy się opinią najlepszej kuchni w Theth. Nie można robić rezerwacji, więc warto przyjść wcześniej, bowiem po 18.00 restauracja choć spora, to była już pełna. Próbowaliśmy grillowaną wołowinę – była bardzo dobra, jagnięcinę, która była gotowana i jak nasz gust trochę za mało doprawiona. Smakowały nam faszerowane papryki i frytki. Porcje są ogromne, więc nie zamawiajcie za dużo. Jedna porcja mięsa spokojnie starczy na dwie osoby. Według nas jedzenie jest bardzo dobre, ale nie wybitne.
Nasza kolacja w Gurra Family
Jagnięcina w Gurra Family
Restauracja Villa Gjeçaj Restaurant w Theth
Drugim miejscem, w którym jedliśmy w Theth jest Villa Gjeçaj Restaurant. Menu jest krótkie i oparte na własnych produktach. Jedliśmy genialny zapiekany ser, faszerowane papryki i kurczaka z ryżem. Spróbujecie tu także jufkę, czyli albański makaron jajeczny podawany tu z kurczakiem. Podsumowując jest to bardzo dobra domowa kuchnia, choć poziom dań był nierówny, Sama restauracja jest niewielka, warto zrobić rezerwację. Mają też duży i bardzo uroczy ogród, w ciepłe dni warto więc usiąść na świeżym powietrzu!
Zapiekany ser w Villa Gjeçaj Restaurant
Faszerowana papryka w Villa Gjeçaj Restaurant
O kuchni albańskiej i jej potrawach przeczytasz więcej w tym tekście: Kuchnia albańska – co i gdzie jedliśmy w Albanii?
Albańskie Góry Przeklęte – podsumowanie
Albańskie Góry Przeklęte zachwyciły nas widokami, surowością krajobrazów i gościnnością mieszkańców. Widać, że Theth cały czas rozwija się i rozbudowuje, a Góry Przeklęte stają się coraz bardziej dostępne. Według nas warto pojechać do Theth na 2-3 dni, aby zobaczyć jego okolice oraz wybrać się na Przełęcz Valbona. Ten zakątek Albanii jest to jedno z najpiękniejszych miejsc, jakie zobaczyliśmy podczas naszej podróży po Albanii.
Na koniec polecamy nasze pozostałe teksty o Albanii. Zacznij od tekstu podsumowującego naszą podróż, znajdziesz tam wiele przydatnych informacji: Albania na własną rękę – trasa, ceny, drogi, noclegi i nasze wrażenia
Wszystkie teksty z Albanii:
Albania
Lubisz nasze wpisy? Udostępnij je znajomym i śledź nas na Facebooku i Instagramie!
